Coğrafya bölümü mezunları için önemli kariyer alanlarından biri de jeomorfolog olarak görev yapmaktır. Jeomorfoloji; yeryüzünü oluşturan yer şekillerini ve bunların dağılışını tanımlayan ve sınıflandıran, yer şekillerinin oluşum ve gelişimini açıklayan, bu oluşumda etkili olan doğal süreçleri ve süreçlerin zamansal değişimini araştıran bir bilim dalıdır. Jeomorfoloji, yalnızca yer şekillerinin betimlenmesine yönelik bir çalışma alanı olmayıp; günümüzde doğal afet risklerinin azaltılması, arazi kullanımının planlanması, doğal kaynakların yönetimi, çevresel değişimlerin değerlendirilmesi ve sürdürülebilir mekânsal planlama gibi uygulama alanlarında da önemli bilimsel katkılar sunmaktadır.

Jeomorfolog ise jeomorfoloji alanında bilimsel bilgi üreten, yeryüzü şekillerini ve bunları meydana getiren süreçleri araştıran, arazi ve laboratuvar çalışmalarını bilimsel yöntemlerle yürüten ve elde ettiği bulguları farklı uygulama alanlarına aktarabilen meslek uzmanıdır. Bu yönüyle jeomorfolog; arazi gözlemi, jeomorfolojik haritalama, uzaktan algılama, coğrafi bilgi sistemleri (CBS), sayısal arazi modellemeleri, sediman ve toprak analizleri ile kronoloji ve paleoçevre araştırmaları gibi farklı yöntem ve tekniklerden yararlanabilmektedir.

Jeomorfolog Unvanına İlişkin Eğitim Şartı

Jeomorfolog unvanına ilişkin eğitim ve akademik yeterlilikler, yükseköğretim alanındaki ilgili düzenlemeler doğrultusunda belirlenmiştir. 2021 yılında Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından alınan karar doğrultusunda, Jeomorfolog unvanının kullanılabilmesi için temel coğrafya eğitiminin alınmış olması ve jeomorfoloji alanında tezli yüksek lisans veya doktora eğitiminin tamamlanması gerektiği belirtilmiştir.

İlgili Yükseköğretim Yürütme Kurulu yazısına ulaşmak için tıklayınız.

Bu çerçevede, coğrafya lisans eğitimi sırasında jeomorfoloji alanında gerekli temel dersleri alan mezunlar; ilgili lisansüstü eğitim koşullarını da yerine getirmeleri halinde Jeomorfolog unvanıyla mesleki yaşamlarına devam edebilmektedir.

Jeomorfologların Çalışma Alanları

Jeomorfoloji eğitimi, öğrencilerin yalnızca yeryüzü şekillerini tanımalarını değil, aynı zamanda bu şekillerin hangi süreçlerin etkisiyle oluştuğunu, nasıl değiştiğini ve bu değişimlerin insan ve çevre üzerindeki sonuçlarını değerlendirmelerini sağlamaktadır. Bu nedenle jeomorfologlar; kamu kurum ve kuruluşlarında, belediyelerde, araştırma ve danışmanlık kuruluşlarında ve özel sektörde jeomorfoloji bilgi ve uzmanlığı gerektiren çalışmalarda görev alabilmektedir.

Özellikle taşkın, heyelan, kaya düşmesi, erozyon ve kütle hareketleri gibi jeomorfolojik süreçlerin değerlendirilmesi; doğal afet ve risk analizleri; havza ve arazi değerlendirmeleri; çevresel etki çalışmalarına yönelik jeomorfolojik analizler; kıyı ve akarsu sistemlerinin incelenmesi; jeomorfolojik haritalama; CBS ve uzaktan algılama temelli analizler; arazi kullanımı ve mekânsal planlama süreçleri ile bilimsel araştırma ve proje çalışmaları, jeomorfologların bilgi ve uzmanlığından yararlanılabilecek başlıca alanlar arasında yer almaktadır.

Mesleki Yeterlilik

Jeomorfologların görev, yetki, bilgi ve becerilerine ilişkin ulusal mesleki çerçevelerden biri de Jeomorfolog (Seviye 6) Ulusal Yeterliliğidir. Bu yeterlilik, jeomorfoloji alanındaki mesleki faaliyetlerin kapsamını ve bu faaliyetlerin yürütülmesi için gerekli bilgi, beceri ve yetkinlikleri sistematik biçimde ortaya koymaktadır.

Jeomorfolog (Seviye 6) Ulusal Yeterliliği hakkında bilgi almak için tıklayınız.

Coğrafyadan Jeomorfolojiye Uzanan Bir Uzmanlık Alanı

Coğrafya eğitimi, yeryüzü sistemlerini bütüncül biçimde değerlendirme yaklaşımı nedeniyle jeomorfoloji alanında uzmanlaşmak isteyen öğrenciler için güçlü bir temel oluşturmaktadır. Lisans eğitimi boyunca kazanılan fiziki coğrafya, jeoloji, klimatoloji, hidroğrafya, toprak coğrafyası, harita bilgisi, CBS ve uzaktan algılama gibi bilgi ve beceriler, jeomorfoloji alanında yapılacak lisansüstü çalışmalar için önemli bir altyapı sağlamaktadır.

Bu nedenle jeomorfoloji, coğrafya mezunları açısından yalnızca bir ders veya alt uzmanlık alanı değil; yeryüzü süreçlerini bilimsel yöntemlerle inceleyen, araziyi anlamaya ve gelecekteki değişimleri öngörmeye yönelik disiplinlerarası bir uzmanlık ve meslek alanı olarak değerlendirilebilir. Coğrafya lisans eğitiminin ardından jeomorfoloji alanında yapılacak tezli yüksek lisans ve doktora çalışmaları, mezunların bilimsel araştırma yetkinliklerini geliştirmenin yanı sıra, kamu ve özel sektörde jeomorfoloji uzmanlığı gerektiren mesleki alanlara yönelmelerine de imkân sağlamaktadır.

Jeomorfoloji Derneği'nin Jeomorfolog ve Jeomorfoloji Tanımlaması için tıklayınız.

Bölümümüzde Verilen Jeomorfoloji İçerikli Derslerden Bazıları 

Dersin Kodu	Dersin Adı	Teorik	Uygulama	Laboratuvar	Yerel Kredi	AKTS
COG 107	Genel Jeoloji	2	0	0	2	4
COG 108	Jeomorfolojinin İlkeleri	2	0	0	2	5
COG 213	Flüvyal Jeomorfoloji	2	0	0	2	4
COG 219	Karst Jeomorfolojisi	2	0	0	2	4
COG 216	Klimatik Jeomorfoloji	2	0	0	2	4
COG 323	Volkan Jeomorfolojisi	2	0	0	2	4
COG 333	Jeopark ve Planlama	2	0	0	2	4
COG 318	Jeoarkeoloji	2	0	0	2	4
COG 326	Uygulamalı Jeomorfoloji	0	2	0	2	4
COG 424	Alüvyal Jeomorfoloji Laboratuvar Uygulamaları	0	3	0	3	4
COG 426	Kıyı Jeomorfolojisi ve Yönetimi	2	0	0	2	4
COG 402	Türkiye Jeomorfolojisi	2	0	0	2	4